اکتبر 10

فروش فایل پایان نامه : بررسی رابطه‌ی سرمایه‌ی‌ اجتماعی و میزان گرایش …

پیر بوردیو در مقاله خود تحت عنوان (شکل های سرمایه ی)، به سه شکل عمده از آن اشاره نموده است. «سرمایه ی، بسته به عرصه ای که در آن عمل می کند و به بهای کم و بیش تغییر شکل های گرانتری که پیش شرط کارآیی آن در عرصه مورد بحث هستند، به سه شکل اساسی ظاهر می شود،

1- سرمایه ی اقتصادی: که بی درنگ و مستقیماً قابل تبدیل به پول است و ممکن است به شکل حقوق مالکیت درآید.

2- سرمایه ی فرهنگی: که با بعضی شروط، قابلیت تبدیل به سرمایه ی اقتصادی را دارد و ممکنم است به شکل مدارک تحصیلی درآیند.

3- سرمایه ی اجتماعی: که ساخته شده از تکالیف و تعهدات اجتماعی است و در برخی شرایط به سرمایه ی اقتصادی قابل تبدیل است. و چه بسا به شکل اصالت و اشرافیت درآید». (تاجبخش، 1384: 136).

همان طور که ملاحظه شد از نظر بوردیو اشکال مختلف سرمایه ی می توانند تحت شرایطی به یکدیگر تبدیل شوند و یا ایفاگر نقش یکدیگر باشند که این ویژگی، مطلب مهمی است.

بوردیو علاوه بر تعیین اشکال سرمایه ی، کوشیده است تا از سرمایه ی اجتماعی تعریفی نیز ارائه بدهد. سرمایه ی اجتماعی، «جمعِ منابع واقعی یا بالقوه ای است که حاصل از شبکه ای با دوام از روابط کمابیش نهادینه شده ی آشنایی و شناخت متقابل است. شبکه ای که هر یک از اعضای خود را از پشتیبانی سرمایه ی جمعی برخوردار می کند و آنان را مستحق «اعتبار» می سازد. این روابط ممکن است فقط در حالت عملی در مبادلات مادی و یا نهادینی که آنان را در حفظ آن روابط کمک می کند وجود داشته باشد. روابط مذکور را همچنین می توان با بکارگیری یک اسم مشترک (مثل نام خانوادگی، طبقه، طایفه، مدرسه، حزب و غیره) به لحاظ اجتماعی برقرار و تضمین کرد، و یا با مجموعه کاملی از اعمالی که بطور همزمان برای فرم دادن و آگاهانیدن کسانی طراحی شده باشد که در معرض آن روابط قرار گرفته اند» (همان، 148). این تعریف از سرمایه ی اجتماعی نشان دهنده آن است که از نظر بوردیو می توان دو جزء سازنده برای سرمایه ی اجتماعی بر شمرد:

الف: تعداد شبکه های افراد.

ب: میزان سرمایه ی که دیگر بخش های شبکه داشته و افراد به این سرمایه ی دسترسی دارند.

بوردیو برای سرمایه ی اجتماعی ارزشی فراتر از یک ودیعه طبیعی قائل است. به اعتقاد بوردیو: «سرمایه ی اجتماعی به عنوان شبکه ای از روابط یک ودیعه طبیعی یا حتی یک ودیعه اجتماعی نیست بلکه چیزی است که در طول زمان و با تلاش بی وقفه به دست می آید.، به عبارت دیگر، شبکه روابط محصول راهبردهای سرمایه ی گذاری فردی یا جمعی، آگاهانه یا ناآگاهانه ست که هدفش ایجاد یا باز تولید روابط اجتماعی است که مستقیماً در کوتاه یا بلند مدت قابل استفاده هستند. .. برخورداری افراد از منافع گروهی به واسطه موقعیت افراد در گروه نیز یکسان نیست». (توسلی، 1384: 9)

با توجه به آنچه گفته شد: «کاربرد سرمایه ی اجتماعی در نزد بوردیو بر این درک استوار است که افراد چگونه با سرمایه ی گذاری بر روابط گروهی، وضعیت اقتصادی خود را در یک فضای اجتماعی سلسله مراتبی بهبود می بخشند. از این جهت می توان رویکرد او را همچنان که پورتس (1998) بیان می دارد، ابزاری و نهایتاً  فردگرایانه نامید. گرچه خاستگاه آن عضویت در گروه و سرمایه ی گذاری بر روابط گروهی و رقابت بر سر وضعیت برتر گروه های مسلط باشد». (توسلی، 1384، 10)

 

2-3-4- نظریه مایکل ولکاک و دیپا نارایان[2]

ولکاک و نارایان بسیار ساده بدنبال تشریح مفهوم سرمایه ی اجتماعی هستند. ایشان در برابر پرسش (سرمایه ی اجتماعی چیست؟) ضرب المثلی مطرح می کنند و بر همان اساس سرمایه ی اجتماعی را معنی می کنند. (این که چی می دونی، مهم نیست، مهم کسانی هستند که می شناسی) این ضرب المثلی بسیار ساده است که در نگاه اول معنای سرمایه ی اجتماعی را به ذهن متبادر می کند. ولکاک و نارایان این مباحث را در مقاله (سرمایه ی اجتماعی و تبعات آن برای نظریه توسعه، پژوهش و سیاست) مطرح نموده اند و در همانجا به تفصیل پیرامون این بحث صحبت کرده اند.

به نظر ایشان: «ایده اساسی سرمایه ی اجتماعی این است که خانواده، دوستان و شرکا و همکاران شخص، سرمایه ی مهمی را تشکیل می دهند. سرمایه ی ای که به هنگام مواجهه با یک بحران، فی نفسه مفیدند همچون دستاورد مادی که در بر دارد. به علاوه آنچه که در مورد افراد صدق می کند، در مورد گروه های هم صادق است. اجتماعاتی که متشکل از انواع و اقسام شبکه های اجتماعی و انجمن های مدنی هستند در رویارویی با فقر و ضعف در موقعیت بهتری قرار دارند. دعواها را حل می کنند و از فرصت های تازه بهره می گیرند… کارشناسان آینده نگر خوب می دانند که پیشرفت در یک کسب و کار جدید نوعاً مستلزم گسترش حلقه تعاملات است» (ولکاک و نارایان، 1384، 529). در جای دیگر ایاشن می نویسند که: «منظور از سرمایه ی اجتماعی هنجارها و شبکه هایی است که مردم را قادر می سازند تا دست به کنش جمعی بزنند» (همان، 530). از نظر ایشان تعریف بسیار ساده و روان فوق سه ویژگی عمده دارد: «اول: اینکه این تعریف نه تنها بر پیامدها بلکه بر منابع سرمایه ی اجتماعی متمرکز است… دوم: این تعریف ابعاد مختلف سرمایه ی اجتماعی را در خود جای می دهد و می پذیرد که اجتماعات کمابیش به آن ها دسترسی داشته باشند. سوم: در حالی که تعریف اجتماعی (و نه افراد، خانوارها یا دولت) به عنوان واحد درجه اول تحلیل معرفی می کند، در ضمن می پذیرد که افراد و خانوارها قادرند سرمایه ی اجتماعی را از آنِ خود کنند و به علاوه نحوه سازماندهی خود اجتماع تا حدود زیادی به مناسبات آن ها با دولت بر می گردند» (همان، 531).

ولکاک و نارایان دو نوع همبستگی را بر می شمارند. الف: همبستگی درون گروهی و همبستگی بین گروهی. «همبستگی درون گروهی به گونه ای است که هنجارهای اعتماد و معامله متقابل در سطح درون گروهی تا حد بسیار بالایی به چشم می خورد و این امر باعث تقویت و انسجام گروهی می گردد. و نوع دیگری از همبستگی، که بین گروهی است و به ارتباط بین گروه ها بر می گردد. مثالی از صندوق مالی برای پرداخت وام به اعضا، می آورند و می گویند: در ابتدا این امر باعث می شود که افراد بتوانند از امکانات صندوق استفاده کنند و سطح بازدهی در بین اعضاء افزایش یابد. لیکن از آنجا که امکانات صندوق محدود است با افزایش نسل بعدی جمعیت، سهم اعضای اولیه اندک اندک کاهش می یابد. در چنین شرایطی افراد فقیر خود را از جامعه خود به سمت کسب امکانات بیشتر جدا کرد و سعی می کنند از طریق ارتباط با سایر گروه ها که فرصت های اقتصادی بهتری دارند مرتبط سازند و مهاجرت از روستاها به شهرها، نمونه بارزی از این حرکت می باشد» (ازکیا و فیروزآبادی، 1383، 56).

نکته مهمی که می توان گفت اینکه: براساس اندیشه این دو صاحبنظر می بایست: هم به روابط و همبستگی های درون گروهی توجه نمود که سرمایه ی بسیار با ارزشی را تشکیل داده اند و پشتوانه یکدیگر در هر اقدام توسعه ای هستند و هم باید به روابط همبستگی های برون گروهی (با دولت و غیره) توجه نمود، چرا که این قسم دوم برای توسعه یافتگی و ایجاد زمینه های رشد بسیار مؤثر است. و باید هر دو را با هم دید (همان، 56). در این قسمت خلاصه ای از انواع تعاریف پیرامون سرمایه ی اجتماعی آورده می شود.

 

 

جدول 2- 1: تعاریف پیرامون سرمایه ی اجتماعی

اندیشمند تعریف سرمایه ی اجتماعی
بوردیو منابعی که امکان دسترسی به منابع گروهی را فراهم می کنند.
کلمن جنبه هایی از ساخت اجتماعی که کنشگران از آن ها بعنوان منابعی در جهت کسب منافع خود استفاده می کنند.
پاتنام و فوکویاما اعتماد، هنجارها و شبکه های مشارکتی که باعث تسهیل تعاون جهت کسب منافع متقابل می گردد.
ولکاک و نارایان هنجارها و شبکه هایی که مردم را قادر می سازند تا دست به کنش جمعی بزنند.

منبع: (فیروزآبادی، 1384: 129) و (ولکاک و نارایان، 1384: 53)

از میان تمام تعاریف، در عبارت ذیل تعریف نهایی و مورد نظر که تلفیقی از تمام تعاریف ذکر شده است را می توان چنین ارائه کرد: «سرمایه ی اجتماعی به عنوان منبعی جهت کاهش هزینه کنش جمعی در سطوح مختلف است، این منبع علاوه بر آگاهی و توجه نسبت به امور عمومی، اجتماعی و سیاسی شامل: اعتماد[3]، هنجارها[4] و مشارکت[5] می باشد».

[1] . Pierre Bourdieu

[2] . Wolcak & Narayan

[3] – اعتماد شامل اعتماد عمومی، تعمیم یافته و اعتماد نهایی/مدنی است.

[4] – هنجارها یا رفتارهای معامله متقابل (همیاری) که در درون شبکه های اجتماعی عمل می کنند و عناصر ساختاری شبکه ها.

[5] – مشارکت های رسمی و غیررسمی.

متن کامل :

پایان نامه بررسی رابطه ی سرمایه ی اجتماعی و میزان گرایش به ارتکاب جرم



Copyright 2017. All rights reserved.

Posted اکتبر 10, 2018 by 92 in category "مقاله