دسامبر 23

منابع پایان نامه درمورد مالکیت فکری، حق مالکیت، تجارت جهانی، سازمان تجارت جهانی

سوم از جمعیت جهان فاقد دسترسی به داروهای ضروری هستند و این رقم در فقیرترین بخش هایی از آفریقا و آسیا، به بیش از پنجاه درصد نیز می رسد.286
دسترسی به داروهای ضروری بستگی به چهار عنصر مهم دارد:1- قیمت مناسب2- انتخاب منطقی و استفاده 3-تامین مالی پایدار 4-عرضه قابل اعتماد دارو. اما در بحث بهداشت و تجارت، تمرکز اصلی بر روی قیمت دارو است،287 گرچه نباید از تاثیر عرضه دارو برای امکان دسترسی به آن و همچنین تاثیری که اصول تجاری بر این امر دارد،غافل شد.
از آنجایی که قیمت دارو، اساسی ترین رکن دسترسی به دارو می باشد تا آنجا که می توان، باید از همه ی ظرفیت ها استفاده کرد و قیمت دارو را به حدی رساند که طبق درآمد افراد جامعه، منطقی باشد. برای کشورهای با درآمد پایین و مردم فقیر به طور خاص، پایین آوردن قیمت داروها، کلید دسترسی به دارو است. در کشورهای در حال توسعه، 25 تا 65 درصد از هزینه های سلامت اختصاص به خرید دارو دارد، اما بودجه بهداشتی دولت خیلی کم به خرید بمحصولات دارویی اختصاص پیدا می کند ، علی الخصوص داروهای خاص که قیمت آنها در بسیاری از کشورها، بالاتر از قدرت خرید مردم است و مردم فقیر اغلب نمی توانند به آن دارو ها دسترسی پیدا کنند.288
اما باید دانست قیمت دارو به عوامل مختلفی نظیر تعرفه های گمرکی ،حق ثبت برای مخترع داروی جدید(برای حفظ انگیزه ی او برای ابداعات جدید)، حمل و نقل دارو و … ،بستگی دارد که هرکدام از آنها باعث افزایش قیمت دارو می شود.اما در این بین، تعرفه های گمرکی و حق اختراع تاثیر بیشتری بر روی قیمت دارو دارند. بنابرایندر ادامه سعی می کنیم با تمرکز بر روی آنها، ضرورت دسترسی به دارو را بررسی کنیم:
الف: تعرفه های گمرکی289 در حوزه دارو
در مورد تعرفه های گمرگی، موافقتنامه های جهانی، منطقه ای، دو جانبه و چند جانبه در کاهش میزان تعرفه بر داروها بسیار تاثیر گذار است.در این راستا حتی خود کشورها هم به تنهایی تلاش می کنند، میزان تعرفه چنین محصولاتی را کاهش دهند. به عنوان نمونه در کشور های در حال توسعه متوسط تعرفه بر روی محصولات نهایی دارویی به طور کلی کم یا متوسط ​​می باشد، به استثنای تنها چند کشور، از جمله هند و تونس، که میزان تعرفه حدود 30 و 6/20 درصد است. همین طور برخی از کشورهای در حال توسعه اجازه می دهند تعداد محدودی از داروهای ضروری برای ورود به داخل کشور هیچگونه تعرفه ای پرداخت نکنند تا از این طریق نیاز جامعه به دسترسی به داروهای ضروری را فراهم کنند. البته این کاهش تعرفه و در بعضی مواقع برداشتن کلی تعرفه تنها شامل دارو نمی شود بلکه شامل محصولاتی که از بعضی بیماریهای خاص جلوگیری می کند، می شود. به عنوان نمونه کشور اوگاندا در سال 2000 مالیات و تعرفه های گمرکی بر روی محصولات پشه بند و حشره کش ها را حذف کرد تا از این طریق میزان ابتلا به بیماری مالاریا را نیز کاهش دهد. در این راستا تعدادی از اعضای سازمان تجارت جهانی290 که بیشتر کشورهای توسعه یافته هستند نیز کمیته ای بین خود ایجاد کرده اند که از طریق جدول تعرفه های سازمان تجارت جهانی ، دسترسی آزاد(بدون تعرفه) به محصولات پزشکی را تضمین کنند.291
ب: حق اختراع در حوزه دارو
حق اختراع حقی انحصاری برای اختراعی است که یک محصول یا فرایند جدید را ایجاد می کند.292 از جمله اهداف اعطای این حق این است که مردم به صنعت و خلاقیت روی بیاورند. به عنوان مثال برای کشف یک داروی خاص و جدید میلیون ها دلار پول صرف می شود ،اگر دولت فقط به شخصی که آن را کشف کرده و فرد سرمایه گذاری که برای کشف آن دارو هزینه کرده است ، اجازه ندهد از آن نوآوری پول در بیاورد و هرکسی بتواند از آن استفاده کند، دیگر کسی به نوآوری و کشف داروهای جدید روی نمی آورد. بنابراین یکی از الزامات حفظ سلامت و بهداشت عمومی در آینده جوامع بشری، این است که دولتها باید از افرادی که عمر و سرمایه خود را هزینه کرده اند و اختراعی(داروی جدید) را خلق کرده اند، حمایت کنند.293 در این راستا موافقتنامه تریپس که در مورد حقوق مالکیت فکری است و اعلامیه دوحه294 که دقیقا مربوط موضوع مالکیت فکری و بهداشت عمومی است ،در پی یافتن یک سیستم حقوقی متعادل در مالکیت فکری هستند که هم بتواند مشوق های مناسبی را برای مشارکت افراد حقیقی و حقوقی در تحقیق و توسعه و همین طور یافتن درمان بیماریها ارائه کند و در مقابل هم، بیماران و دولتها بتوانند به نتایج حاصل از این پیشرفتهای علمی دسترسی پیدا کنند.295
همانطور که در فصل قبل توضیح داده شد ،بدین منظور موافقتنامه تریپس در راستای حفاظت از بهداشت و سلامت انسانها، راهکارهایی را برای اعضا ایجاد کرده که از جمله آن می توان ماده 30 این موافقتنامه و همین طور قواعدی در مورد مجوزهای اجباری296 و واردات موازی297است، را نام برد298 که هرکدام از این مقررات، به نحوی استثنائاتی بر حقوق اعطایی به دارنده حق اختراع دارو وارد می کند که موجب می شوند، دسترسی به دارو برای جوامع بشری کمی آسانتر شود. به دلیل اهمیت بحث ل
ازم است در این گفتار هم موارد فوق توضیح داده شود تا دقیقا روشن شود که از طریق چه استثنائاتی می توان از حق اختراع دارنده گواهی اختراع، در جهت ارتقاء سلامت و بهداشت عمومی و دسترسی به داروی جدید، عدول کرد.
بر اساس ماده 30 موافقتنامه تریپس:اعضا می توانند استثنائات محدودی را در مورد حق انحصاری ناشی از ثبت اختراع قائل شوند، مشروط بر اینکه استثنائات مزبور مغایرتی غیر معقول با استفاده معمولی از اختراع ثبت شده نداشته باشد و به منافع مشروع مالک اختراع ثبت شده (با توجه به منافع مشروع اشخاص ثالث) لطمه ای غیر معقول وارد نیاورد.299
مجوزهای اجباری 300: همانطور که در فصل قبل توضیح داده شد، اعطای گواهی اختراع و اعطای امتیاز انحصاری به دارنده حق اختراع، وی حق انحصاری نسبت به تولید ،توزیع،واردات ،صادرات ،فروش ،اجاره و هر حق دیگری نسبت به اختراع خود را به دست می آورد. اما در نظام هاي حقوقي معتبر دنيا، مجوزهاي اجباري كه استثنائي بر قاعده انحصاري بودن مالكيت فكري(حق اختراع) است، معمولاً در دو وضعيت صادر مي شوند: 1- هنگام سوء استفاده از حق301 توسط دارنده حق؛ نظير اينكه مخترع دارويي شفابخش، از عرضه آن به جامعه خودداري مي نمايد. 2-در صورت وجود نفع عمومي 302 كه بر اساس آن دولت به علت مصلحت والاتر كه همان نفع عمومي است مجبور مي شود حقوق انحصاري دارنده حق فكري را نقض كند .303 صدور مجوز اجباری در اغلب کشورهای در مورد مسئله دستیابی عمومی به داروهای حیاتی و اساسی مورد نیاز جامعه است و زمانی این مجوز صادر می شود که داروهای مورد نیاز جامعه به میزان کافی در دسترس نیست یا به طور غیر معمول با قیمتی بسیار بالا عرضه می شود.304
نکته ی جالب توجه این است که لفظ “مجوز اجباری” در موافقتنامه تریپس دیده نمی شود، اما در صدر ماده31 305 این موافقتنامه به استفاده دیگران بدون اجازه از صاحب حق اشاره شده است که مجوز اجباری، تنها مصداقی از آن است. چرا که استفاده دیگران از جمله به معنای استفاده دولتها از طریق مجوز اجباری هم هست ،حال ممکن است این مجوز برای دارو و اختراعات مختص سلامت و بهداشت عمومی باشد و یا اختراعات در زمینه ی دیگر.306 نکته ی دیگر آن است که در موافقنامه تریپس، دلایلی که دولتها بتوانند مجوز اجباری صادر کنند محصور نشده است و تنها برای صدور اینگونه مجوزها، شرایطی تعیین شده است.
واردات موازی307 :در صحنه تجارت بین الملل، علاوه بر محصولاتی که با اجازه صاحب حق مالکیت فکری از کشور تولید کننده به کشور دیگری وارد می شود ، محصولاتی نیز که در بازار داخلی کشور تولید کننده به فروش رسیده است، ممکن است به صورت موازی به کشور دوم وارد شوند(به قیمت ارزان تر) که این وضعیت واردات موازی نام گرفته است.308. برای درک بهتر این مطلب باید توضیح داد که حقوق مالکیت فکری در یک محصول متبلور می شود که این تبلور دو سطح عام و خاص دارد. بدین ترتیب که در سطح عام دارنده حق مالکیت فکری ،حق بهره برداری تولید ،عرضه و فروش کلیه محصولات حاوی مالکیت فکری مورد نظر و جلوگیری از تولید ،توزیع و فروش محصولاتی که متضمن تضییع حق مالکیت فکری وی هستند را در دوره حمایت خواهد داشت، لیکن در سطح خاص به موجب قاعده پایان حق مالکیت فکری، هر محصولی که با رعایت حق مالکیت فکری در بازار فروخته شود، حق مالکیت فکری موجود در آن محصول به پایان می رسد و صاحب حق مالکیت فکری نمی تواند مانع بازفروش آن شود.309
این مفهوم در ماده 6 موافقتنامه تریپس310 به عنوان پایان حق مالکیت فکری استفاده شده است .در این ماده به کشورهای در حال توسعه و کم تر توسعه یافته، بسیار توجه شده است و اجازه داده شده که کشورها بر اساس قوانین خود واردات موازی را مجاز بدانند. برای کشورهای در حال توسعه و کمتر توسعه یافته، واردات موازی در مواقعی که قیمت دارو بالا می باشد، به عنوان یک راه حل مهم جهت دسترسی بیشتر به داروها و تامین سلامت و بهداشت عمومی مطرح است.311
همانطور که توضیح داده شد از این سه راه می توان حقوق دارنده حق اختراع را محدود کرد و به ارتقاء منافع عمومی جامعه که بهداشت عمومی یکی از اجزای آن است، کمک کرد.
حال سوال اساسی این است که کدام یک از موافقتنامه های سازمان تجارت جهانی، بر موضوع دسترسی به دارو تاثیر گذار است؟
همانطور که در بالا توضیح داده شد، موافقتنامه تریپس بیشترین تاثیر را بر قیمت دارو و همینطور عرضه دارو دارد. بنابراین این موافقتنامه تاثیر زیادی در میزان دسترسی یک جامعه به داروی کافی و ضروری دارد اما، در این بین لازم است گفته شود عدم عرضه دارو تنها نمی تواند بدلیل حق اختراع و عدم تمایل دارنده آن به عرضه باشد بلکه دلایل دیگر مانند تحریم تجارت با یک کشور خاص از جمله مواردی است که موجب می شود سطح دسترسی یک کشور به دارو، در سطح نامناسبی قرار گیرد. حال این تحریم برخلاف اصول اساسی سازمان تجارت جهانی مانند اصل آزادی تجاری و اصل عدم تبعیض است یا
خیر؟ فراتر از موضوع این بحث است ولی موضوع این است که رعایت اصول سازمان تجارت جهانی و حتی اصول حقوق بشری در این موضوع (علی الخصوص



Copyright 2017. All rights reserved.

Posted دسامبر 23, 2018 by yazoa in category "پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید