منبع پایان نامه درمورد شگفت انگیز، طبیعت گرایی، نئوکلاسیسم، آثار ادبی

دانلود پایان نامه

انگلیس به گونه ای است که رمانتیک های این کشور در هیچ مبارزه مشترکی درگیر نبودند تا این امر موجب استحکام و پیوستگی آنها شود، آنچنان که در فرانسه تقابل با نئوکلاسیسم و در آلمان تلاش برای رشد و گسترش یک ادبیات عظیم ملی موجب این هماهنگی و پیوستگی می شد. در انگلستان فضای ادبی و اجتماعی به آرامی دچار تحول می شود و آن چیزی که مبارزه رمانتیک نامیده می شود معمولابه شکل یک انقلاب فرهنگی و ادبی جلوه می کند، حضور محسوسی ندارد. از سوی دیگر، همین وضعیت اجتماعی و ادبی موجب شده تا رمانتیک ها ی انگلیس نیازی به افراط گرایی و تند روی احساس نکنند. (جعفری،1378 :236)
درحقیقت، رمانتیک های انگلیس احساس می کنند که به یک سنت ملی پایدار تعلق دارند که باید آن را بازسازی و نوسازی کنند و لزومی ندارد مثل فرانسه و آلمان به گونه ای تخریبی و لجام گسیخته با همه چیز به ستیز برخیزند، به تعبیرپریستلی انگلیسی ها معمولا نه با افکار نو دشمنی دارند و نه با شور و شوق به آن می گرایند. از همین روست که در این عصر نشانه هایی از نوعی رئالیسم شاداب و زنده در خلال آثار ادبی و به ویژه در رمان های امثال اسکات، پیکک و جین اوستین به خوبی دیده می شود. حتی درعرصه شعر نیز درکنار ایده آلیسم و استعلاگرایی شهودی شلی، رئالیسم ناشی از وفاداری و دلبستگی وردزورث به طبیعت را نیز شاهد هستیم. برخی از صاحب نظران و مورخان ادبی، سال انتشار ترانه های غنایی [1798] سروده مشترک وردزورث و کالریج را سرآغاز رسمی دوره رمانتیسم در انگلیس دانسته اند .
چهره های شاخص رمانتیسم انگلیس عبارتند از: ویلیام بلیک، ویلیام وردزورث، ساموئل تیلر کالریج، رابرت ساوثی، پرسی بیش شلی، جان کیتس، جورج گوردن لرد بایرون، که جملگی از شاعران بزرگ نهضت رمانتیسم انگلیس محسوب می شوند و در میان آنها کالریج، علاوه برشاعری به عنوان نظریه پرداز نیز اهمیت دارد. گذشته از این شاعران اصلی، شاخص ترین چهره نهضت در قلمرو نثر انگلیسی سر والتر اسکات است. (همان،237) ویلیام بلیک پر تخیل ترین شاعر رمانتیک انگلیس است، ولی دیدگاه او با نوعی صبغه عرفانی و شبه مذهبی و نوعی وحدت وجود انسان مدارانه آمیخته شده است. بلیک از این جهت با عرفا و نهان گرایان شباهت و همانندی بیشتری دارد تا شاعرانی که خود طلیعه دار ظهور آنهاست. جهان شعری بلیک جهانی شگفت انگیز و آکنده از ابهام وتضاد و کشمکش است که در حقیقت جلوه نمادین نیروهای متخاصم درون انسان محسوب می شود. بلیک خرد و قانون و دین رسمی را طرد می کند و به جای آن بر تخیل و احساس و حتی تا اندازه ای غریزه تکیه می کند و از این طریق درصدد است تا دنیای آرمانی خود را بنا کند. (همان،238)یکی از مهمترین گرایش های رمانتیک بلیک که او را به روسو پیوند می دهد، اعتقاد اوست به همسانی خیر و سعادت طبیعت و نیز تباهی و فساد تمدن؛ تباهی و فسادی چون در مقابل پاکی و بدویت دوران کودکی نهاده شود به خوبی قابل لمس است. ( همان،239)وردزورث و کالریج و ساوثی به خاطر اقامتشان در منطقه دریاچه های وست مورلند واقع در شمال انگلیس، به «شاعران دریاچه» و شاعران «مکتب دریاچه» نیز مشهور شده اند. وردزورث و کالریج نیز درابتدا شیفته انقلاب فرانسه بودند. وردزورث برای آشنایی بیشتر با این انقلاب به فرانسه مسافرت کرد. به لحاظ اجتماعی در شعر وردزورث همدلی و همدردی عمیقی با محرومان جامعه وجود دارد و جلوه های روشنی ازنوعی ناسیونالیسم کاملا سیاسی در آن دیده می شود و شور اجتماعی و طنین عشق به میهن در شعر او حضور آشکاری دارد. البته پس از فروکش کردن تب و تاب های انقلاب، شور انقلابی وردزورث و کالریج نیز فروکش کرد.
وردزورث گذشته از جنبه های دیگر، به خاطر طبیعت گرایی صمیمانه و پرشور اشعارش نیز اهمیت دارد. طبیعت گرایی وردزورث غالبا با ستایش پاکی ها و احساسات دوران کودکی همراه می شود. وردزورث با نگاهی شهودی به طبیعت می نگرد. طبیعت برای او، هم بزرگ ترین مربی اخلاق است و تامین کننده خیر و سعادت، و هم جایگاه الهی. وردزورث با همدلی و یگانگی، میان خود و طبیعت بکر جنگل ها وکوهستان ها، درختان و دریاچه ها پیوند برقرار می کند. در نظام شهودی او انسان و طبیعت در وجودی نیرومند یگانه می شوند و عناصر طبیعت هویتی انسانی می یابند. وردزورث به نوعی وحدت وجود خاص خود معتقد است. کیش طبیعت گرایی او موجب می شود تا توده مردم ساده را نیز که برخلاف شهر نشینان، در پیوند با طبیعت زندگی می کنند پاک و فرزانه ترند، ستایش کند.کالریج علاوه برشاعری به لحاظ نظریه پردازی و نقد ادبی نیز اهمیت دارد. یکی از چشمگیرترین ویژگی های شعرکالریج که در شعر های بزرگ او، مثل دریانوردکهن، کریستابل و قوبیلای قاآن به وضوح دیده می شود، دلبستگی و پیوند اوست با امور خارق العاده، شگفتی های ماوراءالطبیعی، امور جادویی، اسرار آمیز و رویاوار که در داستان های گوتیک آن عصر و دوره قبل از آن حضوری بارز داشت. اشعار کالریج به ویژه دریانورد کهن، از شگفت انگیزترین اشعار رمانتیک به شمار می روند که هم عالی ترین کامیابی های تخیل رمانتیک را نشان می دهد و هم هراس های شگفت انگیز را در کنار زیبایی های غنایی دارا هستند. (همان ،240،241 )
در انگلیس نیز نسل شاعران بعدی یعنی شلی وکیتس و بایرون تصویری تندروانه و جوانانه تر و پرشورتر از رمانتیسم انگلیس ارائه می دهند. شلی بزرگ ترین مظهر آن چیزی است که عصیان رمانتیک نامیده می شوند. همه شعرهای بزرگ او مضمون شورش را در بردارند و از انسانیتی در زنجیر سخن
می گویند که رنج می برد. پرومته از بند رسته او کامل ترین بیان تخیل انقلابی است. (همان،242)بایرون درکل قاره اروپا و از چشم اندازی اروپایی، برجسته ترین و بلندآوازه ترین نماینده جنبش رمانتیک محسوب می شود و تجسم تام و تمام رمانتیسم را در زندگی، آثار و به ویژه شخصیت او می توان مشاهده کرد. بایرون به خاطر فضیحت های زندگی شخصی اش از انگلستان تبعید شد و همه قوانین و اصول کشورش را به سخره گرفت و سرانجام زندگی اش را در راه استقلال یونان از دست داد. شعر بایرون اساسا شعری «من محور» است و قهرمان اصلی اغلب شعرهای روایی او خود شاعر است. (همان،245،246) شعر اصلی ترین قلمرو رمانتیسم انگلیس است، رمان و داستان در این عصر رنگ و بوی قرن هیجدهم را دارد. رمانتیسم در انگلیس که زمینه و طلیعه آن در نیمه دوم قرن هیجدهم و با دوره ای که پیش رمانتیسم معروف است آغاز شده بود، در سال های پایانی قرن هیجدهم با انتشار آوازهای معصومیت اثر بلیک و به روایت دیگر با انتشار ترانه های غنایی سروده مشترک وردزورث و کالریج تولد یافت. در باب پایان و افول رمانتیسم انگلیس همچون کشور های دیگر نمی توان یک تاریخ معین را ذکر کرد، ولی با اندکی تسامح باید سال 1830 را به عنوان سال های پایان گرفتن جنبش رمانتیسم انگلیس در نظر آوریم. ازهمین روست که برخی محققان سال 1833را که سال مرگ اسکات است با این عنوان مشخص کرده اند. (همان،247)
3-2-4-2 نحله رمانتیک فرانسه:
جنبش رمانتیسم به معنی دقیق و کامل آن در فرانسه دیرتر از آلمان و انگلیس آغاز شد. فرانسه در این زمان کشوری بود که هم از لحاظ سیاسی و هم از لحاظ ادبی در قاره اروپا از سیادت و تفوق خاصی برخوردار بود. در فرانسه بین نئوکلاسیسم و خردگرایی و سلطه کلیسای کاتولیک و نظام استبدادی حاکم پیوند استواری وجود داشت. حتی با وقوع انقلاب نیز خردگرایی و میراث روشنگری دچار تزلزل فوری نشد. دوره ترور و وحشت پس از انقلاب دوران حاکمیت سانسور و سکوت است و عملا به شکوفایی ادبیات رمانتیک مجالی نمی دهد. پس از آن نیز عصر امپراطوری ناپلئون فرا می رسد. شخص ناپلئون شیفتگی خاصی به امپراطوری باستانی رم و زیبایی شناسی طبقاتی و استبدادی آن داشت. در این دوران، احیای آرمان قدیم نظم و انضباط مورد تاکید قرار گرفت و دلبستگی های ملی ناپلئون و فرانسویان، آنان را بر آن می داشت تا «نظام کهن» ادبیات فرانسه را میراث ملی ارجمند خود و نشانه اقتدار فرهنگی فرانسه در قاره اروپا به شمار آورند. در چنین اوضاع و احوالی، نمودهای فرهنگی بیگانه و از جمله نوآوری های پیش رمانتیک ها که به طور گسترده از انگلیس و آلمان وارد می گردید، همچون تهدیدی برعلیه شکوه و عظمت فرانسه تلقی می شد. به همین دلیل است که مثلا «درباره آلمان» اثرمادام دواستال، به ناچار، در انگلیس منتشر شد. در فرانسه عصر انقلاب تعداد هنرمندان و شاعران بزرگ اندک است و شاید آندره شینه را بتوان شاعر انقلاب به شمار آورد که او نیز با گیوتین اعدام شد. درعرصه نثر، شاتو بریان نویسنده بزرگ این عصر است که او هم با انقلاب سازگاری ندارد و از فرانسه مهاجرت کرد. (همان:254)رمانتیسم فرانسه پس از آنکه در عصر پیش رمانتیسم با چهره های برجسته ای چون روسو و دوسن پیر، رشد و گسترش عظیمی یافت، در سال های حول و حوش انقلاب کبیر 1789، دست کم به لحاظ آثار ادبی و هنری جلوه چندانی نداشت و شکوفایی آن بعدتر و در سال های نیمه اول قرن نوزدهم روی داد.رمانتیسم فرانسه را می توان به سه نسل تقسیم کرد: مرحله اول آثار کسانی چون فرانسوا رنه دو شاتو بریان، بنژامن کنستان، سناکور و مادام دواستال را در برمی گیرد، در سال های پایانی قرن هیجدهم آغاز می شود و در حدود سال 1817 به پایان می رسد. مرحله دوم که از حدود سال 1818 آغاز می شود و تا سال های حدود 1830 را در برمی گیرد. در این مرحله دوم رمانتیسم با مخاطبان وسیع تری ارتباط برقرار می کند و به عمق جامعه راه می یابد. چهره های برجسته این مرحله، علاوه برنقاشانی چون دلاکرو، شاعران و نویسندگانی چون آلفرد دو وینیی، آلفونس لامارتین، ویکتور هوگو، آلفرد دو موسه هستند. مرحله سوم در حدود سال های 1830 آغاز می شود که مقارن است با قدرت گرفتن دوباره نظام سیاسی مشروطه به رهبری لویی فیلیپ. این سال ها، دوران انقلاب صنعتی فرانسه و مسائل مربوط به کارگران و فقر و نابسامانی شهرها و مسائل اجتماعی دیگر است. در این شرایط هنر و ادبیات نیز به تدریج، بیشتر با مسائل اجتماعی درگیرمی شود و شاعران مرحله قبل اکنون به کمال و پختگی رسیده اند، به مسائل اجتماعی بیشتر توجه می کنند. (همان،255،256) رمانتیسم در فرانسه ابتدا در قلمرو نثر و داستان پدیدار می شود و بعدتر شعر و پس از آن نمایش و تئاتر را تسخیر می کند.شاتو بریان که از پاره ای از جهات همچون من محوری، طبیعت ستایی و بدوی گرایی، شخصیت و دیدگاهی روسویی دارد، از جهت دیگر، به مکتب کاتولیک دلبستگی عمیقی دارد و به لحاظ سیاسی و اجتماعی محافظه کار محسوب می شود. وی حتی در سال های پس از 1815 رهبری جناح سلطنت طلبان را برعهده می گیرد. شاتو بریان دلبستگی خود به مسیحیت را در کتاب «نبوغ مسیحیت» نشان داده است داستان های «آتالا» و «رنه» آکنده از شور و شیدایی و بی قراری است و در خلال آن کرارا به نمودهای رمانتیکی از این دست برمی خوریم: شیفتگی به طبیعت و رویاپردازی در دل بیشه های دورافتاده و ستایش آن، همدم و یگانه شدن با نیروهای طبیعت، ستایش زندگی بدوی، وسوسه و جاذبه خودکشی، احساسات اندوهبار و اشک انگیز، نفی تمدن و مالکیت، افسردگ
ی مالیخولیایی و بیماری قرن، توصیف سرزمین های وحشی بکر و وحشی دور دست و… همچون اغلب آثار رمانتیک جنبه خود زندگینامه ای و حدیث نفس وار این داستان ها نیز امر آشکاری است.نقش شاتو بریان در شکل دادن به گرایش تازه رمانتیک اهمیت خاصی دارد و با ارزش ذاتی آثارش قابل مقایسه نیست. شاتو بریان در آثار دیگر خود در ترویج مظاهر قرون وسطی و دلبستگی به آن نیز نقش مهمی دارد. (همان،256)شاتو بریان و مادام دو استال هر دو از پیشگامان رمانتیسم فرانسه به شمار می آیند. مادام دواستال نیز دو رمان احساساتی تقریبا حدیث نفس وار نوشته که در حال و هوایی روسویی، ماجرای عشق های پاک و تباهی آن براثر آداب و قوانین اجتماعی را بیان می کنند. دواستال در این رمان ها به آزادی خواهی اجتماعی و حقوق زنان نیز توجه دارد. ولی اهمیت نویسنده عمدتا به خاطرکتاب های نظری و تئوریک اوست. وی در سال 1788 کتابی درباره روسو نوشت وبدین سان دلبستگی خود را به

این نوشته در پایان نامه ها ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید