ژانویه 20

متن کامل: پایان نامه ارشد رشته حقوق با موضوع قاعده جهل به قانون رافع مسئولیت کیفری

با عنوان :  قاعده جهل به قانون رافع مسئولیت کیفری

در ادامه مطلب می توانید تکه هایی از ابتدای این پایان نامه را بخوانید

و در صورت نیاز به متن کامل آن می توانید از لینک پرداخت و دانلود آنی برای خرید این پایان نامه اقدام نمائید.

دانشگاه آزاد اسلامی واحد دامغان

پایان نامه ارشد رشته حقوق

با موضوع :

قاعده جهل به قانون رافع مسئولیت کیفری

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی گردد

تکه هایی از متن به عنوان نمونه : (ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

مقدمه:

اهمیت موضوع پژوهش

بحث اشتباه و تاثیر آن بر مسئولیت کیفری مرتکب از موضوعات و مباحث مهم و دقیق و در عین حال بحث برانگیز حقوق جزای عمومی به شمار می‌آید. عموماً حقوقدانان جزایی اشتباه را یکی از عوامل رافع مسئولیت کیفری می‌شناسند. مقصود و نظر حقوقدانان از اشتباه به عنوان یکی از عوامل رافع مسئولیت، بیشتر اشتباه موضوعی می باشد زیرا که با پذیرش و حاکمیت قاعده معروف «جهل به قانون رافع مسئولیت نیست» عملاً جایی برای بحث درمورد اشتباه حکمی پیش نمی‌آید هرچند که بعضاً چه در قوانین جزایی ایران و چه قوانین بعضی کشورها مواردی از قاعده مذکور استثناء شده‌اند. قاعده جهل به قانون رفع تکلیف نمی‌کند یک قاعده پذیرفته شده بوده و به عنوان یک اصل مورد پذیرش می‌باشد.

همانطور که می‌دانیم طرح یا لایحه بعد از تصویب در مجلس شورای اسلامی و تبدیل شدن آن به قانون و تایید آن در شورای نگهبان و پس از امضای رئیس جمهور و انتشار در روزنامه رسمی کشور، رعایت آن بر همه مردم لازم می باشد و از آن پس مفاد قانون از قواعد زندگی در اجتماع در می‌آید و اشخاص ناچار به تنظیم روابط خود بر طبق آن می‌باشند. با در نظر داشتن رعایت تکریم و حفظ کرامت و حقوق بشر‌ها و جایگاه ویژه و رفیع آن در تعالیم حیات بخش اسلامی که بیش از هر چیز در صدد حراست از ابعاد مختلف شخصیت بشر و ارج نهادن به قدر و منزلت و سرنوشت او می‌باشد و با در نظر داشتن رسالت و هدف حقوق جزا که در صدد حفظ و تامین ارزش‌های حیاتی و مورد قبول جامعه از طریق اعمال ضمانت اجراهای کیفری می‌باشد و از طرفی این کیفرها که غالباً با حقوق اساسی، آزادی و سرنوشت بشر‌ها برخورد جدی داشته و با نظر به اینکه اعمال مجازات بدون در نظر داشتن اوضاع و احوال موثر در وقوع جرم و مجرمیت و استحقاق متهمین خلاف عدالت و انصاف می‌باشد. با عنایت به مراتب فوق الذکر لازم می باشد که آثار اشتباه در مسئولیت کیفری را مورد مطالعه قرار داده و میزان مسئولیت افرادی را که به دلیل خطا، اشتباه و عدم آگاهی و اطلاع از مجرمانه بودن اقدام ارتکابی، متهم به ارتکاب جرمی هستند را مورد مطالعه قرار می‌دهیم و این مطالعه و مطالعه از این جهت که محرومیت‌ها و معذوریت‌های مرتکب اقدام مجرمانه را مدنظر قرار داده در خور توجه و عنایت می‌باشد. ضرورت انجام این پژوهش زمانی جلوه بیشتری می‌یابد که ممکن می باشد شخص قاضی در روبرو شدن با ادعای جهل از ناحیه مرتکب دچار اشتباه گردد.

اهداف پژوهش

اعمال مجازات کورکورانه و بدون التفات به اوضاع و احوال و شرایط موثر در وقوع جرم عملی ناعادلانه و بی‌حاصل و عبث می‌باشد. اشتباه و عدم آگاهی از قوانین یکی از این اوضاع و احوال و شرایط می‌باشد و مجازات متهمینی که در اثر عدم آگاهی و اشتباه مرتکب جرم شده‌اند با عدل و انصاف و یا اهداف موردنظر از اجراء کیفر منافات داشته و اعمال کیفر نسبت به اینگونه متهمین که در واقع مجرم نبوده و جاذبه‌ها و کشش‌های مجرمانه در آنها وجود ندارد خلاف عدالت و انصاف به نظر می‌رسد زیرا که می‌توان گفت این‌گونه افراد نیاز به اصلاح و درمان ندارند. اگر اشتباه و جهل را به عنوان علت رافع مسئولیت بپذیریم، مطالعه مسئولیت شخص جاهل و اشتباه کننده واجد این اهمیت می باشد که تا حد زیادی نوع جرایم و مجازات‌ها تغییر می کند. مثلاً جرایم حدی با قبول اشتباه و جهل به عنوان عامل رافع مسئولیت کیفری از حالت حد خارج می شوند و مجازات‌های تعزیری نیز دچار تغییرات می شوند. حتی در جرایم مشمول حکم قصاص، مجازات قصاص منتفی می گردد اما اگر به عدم تاثیر جهل و اشتباه بر مسئولیت مرتکب قائل باشیم قاتل مستحق قصاص و مجرم مستحق مجازات خواهد بود. در مجموع نتایج این پژوهش می‌تواند یاری کننده قانون‌گذار در امر قانون‌گذاری در موضوع مطروحه و اصلاح و تغییر و تکمیل قوانین و همچنین موجب اصلاح و تعدیل رویکرد قضات محترم دادگستری در ما نحن فیه باشد.

پرسش‌های پژوهش

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

– آیا قاعده جهل به قانون رافع مسئولیت کیفری نیست، به گونه مطلق در آرای دادگاه‌ها رعایت می گردد؟

– دادگاه‌ها تا چه اندازه به ادعای جهل به قانون مرتکب توجه نموده و وی را مبری از مسئولیت دانسته و مجازات وی را تخفیف می‌دهند؟

– کدام قسم از اقسام اشتباه و جهل تاثیر بیشتری در رفع مسئولیت کیفری دارند؟

– قاعده جهل به قانون رافع مسئولیت کیفری نیست تا چه اندازه مورد پذیرش تحولات جدید حقوق کیفری بوده می باشد؟

فرضیه‌های پژوهش

– این قاعده به گونه مطلق در آرای دادگاه‌ها رعایت نمی‌گردد.

– ادعای به جهل به قانون در جرایم مستوجب حد از سوی مرتکب بیشتر از سایر جرایم مورد توجه دادگاه‌ها بوده و مسئولیت کیفری را از مرتکب سلب می‌نماید برخلاف سایر جرایم که کمتر این ادعا مورد قبول و توجه دادگاه‌ها واقع می گردد.

– به نظر می‌رسد از انواع جهل و اشتباه، جهل به موضوع تاثیر بیشتری در رفع مسئولیت کیفری دارد زیرا که فقدان علم به موضوع، مانع از تحقق سوء نیت عام مرتکب می گردد.

– این قاعده (جهل به قانون رافع مسئولیت کیفری نیست) را نمی‌توان با تحولات حقوق کیفری امروزی مطابقت داد و تحولات جدید حقوق کیفری تمایلی به پذیرش این قاعده ندارد.

روش پژوهش

روش تدوین و پژوهش این رساله به صورت توصیفی و تحلیل از طریق مراجعه مستقیم به منابع کتابخانه‌ای و مطالعه و مطالعه پایان نامه‌ها و مقالات مرتبط با موضوع پژوهش بوده می باشد. مطالب مربوط به دقت مطالعه سپس آن چیز که قابل بهره گیری بوده یادداشت و مورد بهره گیری قرار گرفتند.

سازماندهی پژوهش

پایان نامه حاضر مشتمل بر دو فصل میباشد.فصل نخست با عنوان مفاهیم ، اقسام اشتباه و درآمدی بر جایگاه قاعده درء در جرایم مستوجب حد ، از سه مبحث تشکیل شده می باشد. در مبحث نخست در سه گفتار مفهوم اشتباه و مسئولیت کیفری مورد بحث و مطالعه واقع و همچنین واژه اشتباه با مفاهیم مشابه مقایسه می گردد. در مبحث دوم در دو گفتار از اقسام اشتباه و تاثیرگذاری آنها بر مسئولیت کیفری بحث می گردد. در مبحث سوم با عنوان جایگاه قاعده درء در مسئولیت ناشی از جرایم حدی در سه گفتار پیرامون مبنا و مفهوم قاعده درء ، دلالت قاعده و جایگاه قاعده در قانون جزایی ایران مطالبی عنوان می گردد.

در ادامه فصل دوم متشکل از دو مبحث با عنوان جایگاه اشتباه در متون قانونی جرایم حدی و درآمدی بر علت های تاثیر یا عدم تاثیر آن در مسئولیت کیفری مطرح میشود.مبحث نخست در سه گفتار به جایگاه اشتباه در متون قانونی ایران و در سه قانون 1) حدود و قصاص 2) قانون مجازات اسلامی سابق ( مصوب سال 75) و 3) قانون جدید مجازات اسلامی مصوب اردیبهشت ماه 92 می پردازد.در مبحث دوم نیز در دو گفتار به ادله تاثیر یا عدم تاثیر اشتباه در مسئولیت کیفری پرداخته میشود.

شایان ذکر می باشد در جمع آوری مطالب این رساله با مراجعه به کتابخانه ها از کتب حقوقی و فقهی و آراء محاکم بهره گیری گردیده می باشد.

فصل نخست: مفاهیم، اقسام اشتباه و درآمدی بر جایگاه قاعده در جرایم مستوجب حد

در این فصل مفاهیم ، اقسام اشتباه ، مسئولیت کیفری و مفهوم و مبانی قاعده درء و جایگاه آن در قانون جزایی ایران طی سه مبحث مورد توضیح و تفصیل واقع میشود.

مبحث نخست : مفاهیم

در این مبحث و در گفتار اول آغاز به مفهوم لغوی و اصطلاحی اشتباه می پردازیم.سپس در گفتار دوم مفهوم مسئولیت کیفری و ارکان آن مورد بحث و مطالعه قرار گرفته و در گفتار سوم واژه اشتباه با مفاهیم مشابهی همچون جهل ، خطا و نسیان مقایسه می گردد.

گفتار نخست: اشتباه

1)   مفهوم لغوی

واژه اشتباه در کتب لغت به معنای مانند شدن و یا چیزی یا کسی را به جای چیزی یا کسی گرفتن. شک و شبهه و سهو و خطا و … آمده می باشد.

اشتباه از ریشه شبهه و در لغت به معنای مانند شدن و یا چیزی یا کسی را به جای چیزی یا کسی گرفتن آمده می باشد[1] و آن عبارت می باشد از تصور خلاف بشر از واقع چندانکه امر موهومی را موجود و یا موجودی را موهوم پندارد. معمولاً اشتباه بشر از ناآگاهی و جهل او به امور وقایع مایه می‌گیرد و خود ممکن می باشد از بی‌دقتی و بی‌مبالاتی و نداشتن توجه کامل به امور ناشی گردد.

اشتباه در فرهنگ عمید معنا شده می باشد به مانند شدن چیزی به چیز دیگر در نظر بشر، یکی را به جای دیگری گرفتن یا کاری به غلط بجای آوردن، پوشیده شدن کار و مانند آن.[2] بعضی عقیده دارند این کلمه در متون فقهی و حقوقی دو کاربرد کاملاً متفاوت دارد یکی در زبان عربی می باشد که معادل شک، بدگمانی و التباس و کاربرد دیگر اشتباه در زبان فارسی در کتب حقوقی و قانون مدنی می باشد که معادل آن در زبان عربی بویژه در کتب حقوقی معاصرین، کلمه «غلط» به کار رفته می باشد، حقوقدانان در تعریف اصطلاحی اشتباه می‌گویند. «اشتباه تصور نادرستی می باشد که آدمی از چیزی دارد …» یا گفته‌اند «اشتباه عبارت می باشد از تصور خلاف واقع از اشیا» و یا «اشتباه عبارت می باشد از تصور خلاف حقیقت و واقعیت بشر از یک شئ»

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

آن چیز که از تدقیق در مفاهیم شک، ظن، وهم می‌توان استنباط نمود عبارت از این می باشد که ذاتاً ماهیت آنها مبتنی بر علم می باشد و لو اینکه علم اجمالی باشد، زیرا شخص در حدوث هریک از حالات نفسانی سه‌گانه (وهم، شک، ظن) بین دو یا چند احتمال دچار تردید می گردد مثلاً شخص شاک می‌داند که یکی از دو شئ حرام یا حلال می باشد لکن نمی‌داند این احکام بر کدام یک بار می گردد و در حقیقت به جهل و عدم آگاهی خود التفات و آگاهی دارد و اگر شخص میان اطراف امری به نحو مساوی مردد باشد و نتواند یک طرف را بر دیگری ترجیح دهد گفته گردید که دچار شک گردیده می باشد و اگر حالت نفسانی بالاتر از شک بود جانب راجح از دو طرف تردید در ذهن را ظن و جانب مرجوح را وهم می‌گویند. و در هر سه حالت نفسانی شخص مردد علم اجمالی دارد حال آنکه همانطور که اکثر لغویون علی الخصوص متقدمین فن لغت اظهار داشته‌اند شبهه عبارت از التباس شدید می باشد به نحوی که شخص مشتبه امر باطل را صحیح و حرام را مباح می‌داند و با حقیقت پنداشتن این داشته غلط به آن ایمان و اعتقاد دارد و با قطع و یقین اقدام می کند یعنی پیش روی شخص مشتبه دو یا چند احتمال وجود ندارد بلکه یک امر غلطی که ملتبس به صحت یا حرمتی که ملتبس به حلیت می باشد پیش روی او هست لکن او به صحت و حلیت یقین دارد حال آنکه واقعیت چیز دیگری می باشد فلذا معلوم می گردد که پایه و اساس شبهه بر جهل استوار می باشد یعنی شخص جاهل می باشد و بر جهل خود هم هیچ التفاتی ندارد و این مفهوم با جهل مرکب که در آن شخص با قطع و یقین و اعتقاد جازم اما غیر واقع نظر بر جواز عملی دارد مطابقت می کند. فلذا عیان می گردد که بایستی پذیرفت ماهیت شک و ظن و وهم علم می باشد و صد البته که علم اجمالی نه تفصیلی[3] و ماهیت شبهه جهل و جهل مرکب می باشد.[4]      

لذا از بعد منطقی ارتباط بین شک و ظن، وهم با شبهه از نسبت اربعه، تباین می باشد و به هیچ وجه این اصطلاحات با هم مترادف نیستند. موید این سخن مفهوم شبهه در محاورات قرآنی می باشد که به مطالعه آن می‌پردازیم.

واژه شبهه در قرآن مجید در ضمن شش سوره و نه آیه به کارگرفته شده می باشد چنانچه در سوره رعد آیه 16 آمده می باشد «… ام جعلوا الله شرکاء خلقوا کخلقه فتشابه الخلق علیهم ..» یعنی با آن که این مشرکان شریکانی برای خدا قرار دادند که آنها هم مانند خدا چیزی خلق کردند و بر مشرکان، خلق خدا و خلق شریکان خدا مشتبه گردید. یا در سوره بقره آیه 118 آمده می باشد «… تشابهت قلوبهم قدبینا الایات لقوم یوقنون …» یعنی دل‌های ایشان در (جهل و عناد) به هم شبیه می باشد ما ادله (رسالت و علائم رسولان حق را) برای اهل یقین به خوبی روشن گردانیدیم.[5]

با مداقه در جمیع آیاتی که در آنها لفظ شبهه آمده می باشد به هیچ عنوان نمی‌توان از واژه مارالذکر معنی ظن و گمان یا شک و تردید را بدست آورد. و عموماً در معنی التباس حق و باطل استعمال گردیده می باشد و در لحظه ارتکاب با در نظر داشتن حالت فاعل، اساساً شک و تردید بر فاعل عارض نگردیده و امکان احراز حق از ناحق و باطل از صحیح غیرممکن بوده می باشد چنانچه در آیه 157 سوره نساء آمده می باشد «… وما قتلوه و ما صلبوه و لکن شبه لهم…» در این آیه نشان داده می گردد که مشتبه بودن اصلاً هیچ سنخیتی با دچار شک و گمان ظن ندارد زیرا فرد مشتبه به یک واقعیت غلط ایمان دارد و در آیه مذکور نیز مقتول و مصلوب شدن حضرت عیسی (ع) تنها پندار و تصور عاملین بوده می باشد و به تصور غلط خود یعنی مصلوب و مقتول کردن حضرت عیسی (ع) معتقد بودند و مسلماً شک و گمان که دو طرف دارد (یعنی در آن واحد نه اعتقاد قطعی به وقوع مصلوب و مقتول شدن هست و نه عدم آن) در اینجا مصداق ندارد و همین حقیقت قرآنی می‌تواند دلالت متقنی بر مغایر بودن مفهوم شبهه از سایر مشترکات خود که در بحث پیشین اظهار گردید باشد. علی ایحال از مجموع بحث شبهه در نزد لغویان و در قرآن می‌توان به چند نکته اساسی دست پیدا نمود. اولاً: برای تحقق شبهه، جهل اعم از اینکه ناشی از تقصیر باشد یا قصور لازم و ملاک می باشد و نه علم؛ زیرا که با وجود علم اجمالی می‌توان با توسل به اصول عملیه بر شک و تردید فائق آمده و تکلیف را به سرانجام رساند. دوماً: از حقایق قرآنی این امر قابل استنتاج می باشد که شبهه منحصراً در شخص فاعل قابل جمع می باشد زیرا فرد مشتبه با یقین و ایمان به درستی اقدام غلط خود، مرتکب آن می گردد لذا تصور حدوث شبهه از جانب غیرعامل بلاوجه خواهد بود. ثانیاً: شخص جاهل می‌بایستی علاوه بر اینکه التفاتی به جهل خود ندارد، اعتقاد به جایز بودن اقدام خود نیز داشته باشد.

تعداد صفحه :95

قیمت : چهارده هزار و هفتصد تومان

***

—-

پشتیبانی سایت :        ———-        serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  ***


برچسب‌ها, , , ,
Copyright 2017. All rights reserved.

Posted ژانویه 20, 2016 by 92 in category "حقوق